Targi sztuki w czasach kryzysu

Jednak sytuacja finansowa tylko pozornie przekłada się na wyniki sprzedaży na targach średniego formatu, do jakich zaliczają się Art Forum. Było to widać po doborze prac - dominowało przewidywalne, konwencjonalne malarstwo typowe dla sztuki dwóch ostatnich dekad oraz skromne rzeźby-instalacje, w sam raz nie tylko do salonu w lofcie czy restauracji o minimalistycznym wystroju. Banalność większości prac musiała zdumieć nawet przywykłego do tego widza, bo Art Forum to targi przede wszystkim dla niemieckiej "upper middle class", a ewentualny wpływ kryzysu finansowego na poziom sprzedaży należy uznać za efekt samospełniającej się przepowiedni.

Dawid Radziszewski z poznańskiej Galerii Pies mówi: "Jeżeli ktoś traktuje sztukę jak inwestycję, to zakładam, że inwestuje także na innych polach. A jeżeli długofalowe inwestycje w ogóle tracą sens, to najłatwiej zrezygnować z inwestycji w sztukę. Z drugiej strony inwestowanie w sztukę może się okazać dużo bezpieczniejsze, niż w akcje. Tak czy inaczej na kryzysie najwięcej stracą małe galerie, bo potentaci i tak się utrzymają. A miejsce na targach to koszt rzędu kilkunastu tysięcy euro" - ocenia. Z uzbieraniem tej kwoty nie miały problemu trzy polskie galerie: krakowski Zderzak, warszawska Le Guern i berlińsko-krakowska Żak/Branicka. Dwie ostatnie postawiły na klasykę i wystawiły m.in. dwie monumentalne prace Zofii Kulik, które trafiły do dobrej kolekcji w Belgii. Poza tym dominowało malarstwo: w Zderzaku Jarosław Modzelewski, w Le Guern Tomasz Partyka (którego prace niebezpiecznie przypominają Sasnala), a u Żak/Branickiej prace Jarosława Flicińskiego i Kasi Fudakowski.

Ale Art Forum trawiły także problemy wewnętrzne. Targi zostały zbojkotowane przez kilkadziesiąt największych berlińskich galerii, które zorganizowały w maju konkurencyjne targi ABC. Uwodziły one atmosferą "targów bez targów" i zostały sprzedane jako wydarzenie niemalże kuratorskie: galerie zrezygnowały z malarstwa, a często nawet z obecności swoich pracowników. Równolegle odbywały się liczne wernisaże, gdzie malarstwa było w bród… W konsekwencji Art Forum mogły jawić się tylko jako nudna, zachowawcza impreza bez polotu i bez najważniejszych graczy. Jednak Piotr Bazylko, współautor blogu ArtBazaar, przekonuje, że Art Forum to ciekawa impreza. "Berlin ma coś, czego nie mają inne miasta: niebywałą ilość ambitnych galerii i artystów. Paradoksalnie, to co było słabością berlińskich targów w dobie boomu na sztukę najnowszą (brak wielkich nazwisk i wielkich galerii), dziś jest jego siłą. Tu kolekcjonerzy mogą wyszukać artystów i galerie, które nie mają szansy przebić się przez sito najdroższych targów" - mówi Bazylko. "Kryzys mogą odczuwać te galerie, które zazwyczaj sprzedają wszystko w pierwszych godzinach targów. Przekonaliśmy się, że Berlin jest miejscem, w którym nasi artyści są dobrze odbierani i rozumiani" - dodaje Agata Smoczyńska z galerii Le Guern.

Jednak w tym roku ekskluzywny szampan Moet & Chandon sprzedawany na otwarciu po kilka euro za kieliszek z pewnością nie smakował tak dobrze jak zwykle. Na 13. targach Art Forum nie dopisała nawet pogoda. Ostatniego dnia października siąpił deszcz, a do monumentalnego holu Palais am Funkturm goście wpadali przemoczeni, wygładzając długo studiowane kreacje. Również w tym wypadku trzeba było robić dobrą minę do złej gry. Zaś nazwa tegorocznych targów - "Pożądanie" - brzmiała jak słaby dowcip. Teraz wszyscy czekają na grudniowe targi Art Basel Miami Beach. To one będą prawdziwym papierkiem lakmusowym dla światowego rynku sztuki.