Patryk Rozmus

Załatwianie spraw urzędowych kojarzy się wielu osobom z długimi formularzami i niejasnymi procedurami. Od 31 grudnia użytkownicy aplikacji mObywatel mogą jednak liczyć na nowe wsparcie — Wirtualnego asystenta opartego na sztucznej inteligencji. Jego zadaniem jest pomaganie obywatelom w poruszaniu się po cyfrowych usługach państwa.

Neutrina to jedne z najbardziej tajemniczych cząstek we Wszechświecie. Przenikają przez materię niemal bez śladu, a mimo to odgrywają kluczową rolę w fizyce cząstek elementarnych i kosmologii. Najnowsze wyniki eksperymentu KATRIN pokazują jednak, że jedna z najbardziej intrygujących hipotez ostatnich dekad — istnienie tzw. sterylnego neutrina — staje się coraz mniej prawdopodobna.

Wyobraźmy sobie robota tak małego, że potrafi delikatnie złapać pojedynczą żywą komórkę i przenieść ją w inne miejsce. Dla naukowców z Chińska Akademia Nauk to już nie wizja przyszłości, lecz działający prototyp. Opracowany przez nich mikrorobot może stać się przełomem w badaniach biomedycznych i nanotechnologii.

Prawa termodynamiki to jedne z najbardziej fundamentalnych zasad fizyki. Uczą nas, że energii nie da się stworzyć z niczego, a entropia — miara nieuporządkowania — zawsze rośnie. Te reguły świetnie sprawdzają się w świecie silników parowych, lodówek czy elektrowni. Ale co dzieje się wtedy, gdy próbujemy zastosować je do mikroskopijnego świata kwantów? Z tym właśnie problemem zmierzyli się naukowcy z Uniwersytetu w Bazylei, proponując nowe, spójne podejście do opisu pracy i ciepła w układach kwantowych.

Komputery kwantowe i ultrabezpieczna komunikacja od lat rozpalają wyobraźnię naukowców i inżynierów. Jednym z kluczowych elementów tych technologii jest strumień pojedynczych fotonów — idealnie uporządkowany, przewidywalny i pozbawiony zakłóceń. Teraz badacze z Uniwersytetu Iowa proponują sprytny sposób, jak taki strumień „oczyścić”, wykorzystując… to, co dotąd było problemem.

Czy da się tworzyć elektronikę bez toksycznych chemikaliów, skomplikowanej aparatury i drogich procesów produkcyjnych? Naukowcy z Linköping University i Lund University pokazali, że tak. W najnowszych badaniach udowodnili, że światło widzialne wystarczy, by wytwarzać elektrody z przewodzących tworzyw sztucznych – bezpiecznie, precyzyjnie i na niemal dowolnej powierzchni.

Od dekad elektrochemia opierała się na jednym, pozornie niepodważalnym założeniu: gdy ciecz zamarza lub krystalizuje, ruch jonów gwałtownie spowalnia. To właśnie dlatego wiele nowoczesnych technologii – od baterii po czujniki – wciąż bazuje na ciekłych elektrolitach, mimo ich wad. Teraz naukowcy pokazali, że wcale nie musi tak być.

Siedemdziesiąt lat świetlnych od Ziemi znajduje się układ gwiezdny, który od lat spędza sen z powiek astronomom. Kappa Tucanae A wygląda niepozornie, ale kryje w sobie coś, co według obecnych teorii… nie powinno istnieć. Chodzi o skrajnie gorący pył kosmiczny, krążący niebezpiecznie blisko gwiazdy — tak blisko, że powinien natychmiast wyparować lub zostać zdmuchnięty w przestrzeń kosmiczną. Teraz naukowcy z Uniwersytetu Arizony odkryli element układanki, który może pomóc rozwiązać tę zagadkę. I to dosłownie: drugą gwiazdę, która regularnie przelatuje przez region pełen tajemniczego pyłu.

Jeszcze do niedawna wydawało się to niemożliwe. Tymczasem nowe badania naukowców z University of Technology Sydney (UTS) pokazują, że sygnały kwantowe można skutecznie przesyłać z Ziemi do satelity. Ten pozornie techniczny detal może mieć ogromne znaczenie dla przyszłości globalnej komunikacji, bezpieczeństwa danych i rozwoju tzw. internetu kwantowego.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu dziura ozonowa była jednym z najbardziej alarmujących symboli kryzysu środowiskowego. Dziś naukowcy mogą przekazać ostrożnie optymistyczne informacje: dziura ozonowa nad Antarktydą w 2025 roku była piątą najmniejszą od ponad trzech dekad. To kolejny dowód na to, że globalne działania na rzecz ochrony środowiska naprawdę działają.

Od lat bozon Higgsa uchodzi za klucz do zrozumienia, skąd cząstki elementarne biorą swoją masę. Jego odkrycie w 2012 roku było wielkim triumfem fizyki. A co, jeśli jednak nie jest to jedyne możliwe wyjaśnienie? Nowa praca opublikowana w prestiżowym czasopiśmie Nuclear Physics B sugeruje, że odpowiedź może kryć się… w samej geometrii przestrzeni.

Architekci i inżynierowie coraz częściej projektują budynki, które mają być jednocześnie lekkie, efektowne i przyjazne środowisku. Teraz naukowcy z Japonii i Stanów Zjednoczonych opracowali nową metodę komputerową, która może zrewolucjonizować sposób projektowania dużych, ażurowych powierzchni nad przestrzeniami publicznymi. Dzięki niej powstawanie skomplikowanych konstrukcji może stać się szybsze, tańsze i dostępne dla znacznie szerszego grona projektantów.

Naukowcy z Uniwersytetu w Kioto dokonali istotnego przełomu w technologii wodorowych ogniw paliwowych. Opracowali oni nowy typ stałotlenkowego ogniwa paliwowego (SOFC), które działa wydajnie w temperaturze zaledwie 300°C — ponad dwukrotnie niższej niż w dotychczasowych rozwiązaniach. Odkrycie to może znacząco przyspieszyć rozwój taniej i powszechnie dostępnej energetyki wodorowej.

Polscy fizycy po raz pierwszy precyzyjnie „zobaczyli” pojedyncze linie terahercowego grzebienia częstości – i zrobili to przy pomocy pojedynczych atomów.

Wyobraź sobie laser tak potężny i precyzyjny, że potrafi jednocześnie emitować dziesiątki „kolorów” światła – a wszystko to na powierzchni mniejszej niż paznokieć. Naukowcy z Columbia Engineering właśnie tego dokonali. Ich nowy układ fotoniczny może znacząco zmienić sposób, w jaki działają centra danych, systemy sztucznej inteligencji oraz zaawansowane czujniki optyczne.