Grzegorz Prigan

Katastrofa w Stroniu Śląskim nie wygląda dziś jak skutek wyłącznie nieprzewidzianej siły natury. Coraz więcej wskazuje na to, że była także efektem błędnych decyzji, wadliwych prac i braku realnej odpowiedzialności po stronie państwa. Co gorsza, o zagrożeniu wiedziano, ale komunikat wysłany do ludzi był uspokajający.

Wrocław chwali się jednym z największych w Polsce zasobów mieszkań komunalnych: około 30 tysięcy lokali. To majątek liczony w miliardach złotych. Jednocześnie Zarząd Zasobu Komunalnego uruchamia akcję „Zgłoś pustostan” i prosi mieszkańców, by pomagali mu szukać… miejskich mieszkań. Równolegle, w cieniu, narasta drugi problem: część miejskich gruntów funkcjonuje w praktyce jako „niczyje”, z realnym ryzykiem zasiedzenia. To nie są pojedyncze wpadki PR, lecz brak nadzoru właścicielskiego nad majątkiem publicznym. Stawką są setki milionów złotych oraz realna polityka mieszkaniowa dla tych, których Wrocław potrzebuje najbardziej: nauczycieli, policjantów i kierowców komunikacji miejskiej.

W Kenii zobaczyłem coś, czego polskie instytucje wciąż nie chcą przyjąć do wiadomości: Polska istnieje w globalnej wyobraźni nie przez urzędy ani kampanie, tylko przez ludzi i symbole. „Poland–Lewandowski” otwiera rozmowę na ulicy w Nairobi szybciej niż jakakolwiek prezentacja MSZ, „jazda” Świątek działa jak kulturowy kod bez tłumaczenia, a historia Sochana daje Ameryce opowieść, którą rozumie instynktownie. To wszystko można opowiedzieć światu tanio, w kilkunastu sekundach, bez telewizji i delegacji. Wystarczy decyzja, której państwo wciąż nie podejmuje.

Wiceministra Katarzyna Lubnauer ogłasza, że „prace domowe można, a wręcz powinno się zadawać”. To puste słowa, dopóki przepisy mówią co innego. MEN stworzył systemową fikcję, z której cieszą się tylko ci, których stać na prywatną edukację. Dla zdolnego dziecka z małej miejscowości, dla którego szkoła była jedyną szansą na awans, „szkoła bez stresu” oznacza szkołę bez przyszłości.

Wrocław ma klasy sportowe, obiekty, trenerów, związki sportowe i AWF. Ma też tradycje i nazwiska, które powinny być naturalnym magnesem dla młodych. A mimo to działa w trybie „każdy sobie” i potem przeżywa olimpiadę jak kibic, a nie jak miasto, które świadomie wychowuje kadry. Ten tekst pokazuje prosty model: 756 dzieci w stałym systemie (9 roczników, 6 dyscyplin), dopłaty do jakości zamiast finansowania od zera, selekcja roczna i realna koordynacja szkoły, klubu i AWF. Bez PR-u. Z liczbami. Żeby nie było nieporozumień: selekcja raz w roku powinna być poprzedzona półrocznym monitoringiem zdrowia i postępów. Weryfikacja raz w roku, korekty i ochrona dzieci co pół roku. To jest sport, nie casting do reklamy.

Państwo, które dobija do ligi największych gospodarek świata, powinno mieć dyplomację gospodarczą na miarę swojej skali. Polska tymczasem ma dyplomację na miarę własnych nawyków: dużo sporu o nazwiska i mało rozmowy o wyniku. A gdy nie ma wyniku, zawsze jest wygodny substytut: procedura, ceremonia, lista, a w razie potrzeby… „kierownik placówki” - pisze adwokat Grzegorz Prigan.

Wrocław bez spalarni śmieci będzie płacił coraz więcej, bo zależność od zewnętrznych instalacji zawsze kończy się podwyżkami. A skoro miasto od ponad ćwierć wieku dźwiga uciążliwość obsługi powiatu na swoim terenie, czas na uczciwą kompensatę: działka 10–15 ha w strefie przemysłowej pod inwestycję „odpady na energię”. W przeciwnym razie temat wróci w formie, której samorządy zwykle unikają: sporu o granice i kompetencje w aglomeracji - pisze adwokat Grzegorz Prigan.

Całe życie masz wrażenie, że coś się nie zgadza. Niby wszystko gra: dom, szkoła, praca, święta, zdjęcia na ścianie. Rodzice mówią: „jesteś nasz”. Urzędy mają pieczątki, w papierach jest data i miejsce urodzenia. Tylko że w środku masz niepokój, którego nie potrafisz nazwać. Jakbyś mieszkał w cudzym życiorysie. Pytasz raz. Drugi. Trzeci. „Mamo, tato… jak to było ze mną na początku?” I wtedy zapada cisza. Nie zwykła. Ciężka. Taka, w której słychać decyzję. Ktoś przestawia talerz, ktoś patrzy w okno, ktoś mówi: „po co wracać”. Czasem pada zdanie, które boli bardziej niż krzyk: „nie drąż”. W końcu przestajesz pytać, bo człowiek uczy się żyć nawet bez odpowiedzi, jeśli przez lata słyszy, że odpowiedź jest niewygodna. Tylko że prawda i tak wraca. Zawsze wraca.