Wojtek Kałużyński

Obrazy amerykańskie i europejskie jeszcze 30 lat temu stanowiły większość światowej produkcji filmowej. Dziś w programach festiwali propozycje z Zachodu nierzadko stanowią mniejszość. A inwazja egzotycznej kinematografii trwa na dobre.

Debiutantka Agnieszka Trzos miała ambicję stworzyć dzieło, które rozłoży na łopatki resztę słabej reprezentacji młodego polskiego kina. Niestety, sama poległa. I to z kretesem. Jej film "Wieża" o młodych Polakach to łopatologia czystej wody.

Wszyscy dookoła, jak były Układ Warszawski długi i szeroki, rozliczają się z historią najnowszą. Film o swojej rewolucji zrobili właśnie Rumuni. "12:08 na wschód od Bukaresztu" jest utrzymany w tonie, w jakim u nas o solidarnościowym zrywie i Okrągłym Stole jeszcze długo nie uda się mówić.

"Sceny z życia małżeńskiego" to być może najbardziej osobista spowiedź Bergmana w całej jego karierze. Zawarł w niej doświadczenia z czterech małżeńskich związków. I obsesyjnie do tematu wracał. W telewizyjnej "Sarabandzie" czy w wyreżyserowanym przez Liv Ullmann scenariuszu "Wiarołomnych".

Horrory parareligijne udają się tylko wtedy, gdy uda im się połączyć mityczne zagrożenie z całkiem realnym strachem. W "Pladze" niby się tego próbuje, ale z żałosnym skutkiem.

"Kształt rzeczy" Neila LaBute’a łatwo sprowadzić do obyczajowego obrazka z Pigmalionem w tle albo wpaść w sidła scenicznej publicystyki. Katarzynie Deszcz w katowickim Teatrze Śląskim udało się tych pułapek uniknąć.

Ingmar Bergman przeżywa dziś u nas renesans. Powrót najważniejszych filmów do kin, wydanie ich na DVD, tłumy na monograficznych przeglądach. Teraz doczekaliśmy się zaś wstrząsających "Trzech dzienników" - Bergmana, jego umierającej na raka ostatniej żony Ingrid Von Rosen i ich córki Marii.

Trudno uwierzyć, że "Słoneczne kino Pedra Almodóvara" to pierwsza wydana w Polsce monografia twórczości tego reżysera. Ewa Mazierska analizuje twórczość Almodóvara z pozycji kogoś, kto ją także kocha.

Przemysław Wojcieszek zjeżdża w dół. I to wcale nie kolorowym wzgórzem. "Doskonałe popołudnie" jest dowodem, że każdy jego kolejny film jest słabszy od poprzedniego.

"Euforia" to antyteatralny film jednego z najbardziej znanych rosyjskich dramaturgów młodego pokolenia - Iwana Wyrypajewa. Wizualnie piękny, intelektualnie nieprzemyślany, fabularnie manieryczny, a jednak chwytający za serce.

Cztery kobiety usiłują przeżyć piekło, jakie zgotowała im kultura, mężczyźni i one same. "Szepty i krzyki" - film o czasie, śmierci, erozji międzyludzkich relacji, jest dziś tak samo wstrząsający, jak przed 30 laty - od piątku w kinach.

Filmowa wersja wideoartowej instalacji. Wizualnie momentami zachwycająca, pełna symbolicznych sensów, wchodząca w dyskurs z arcydziełami malarstwa, ale jednocześnie mająca z kinem niewiele wspólnego.

Poszukiwanie sensu niechcianej dorosłości w zaskakująco prostym, wzruszającym i zanurzonym w rzeczywistości filmie "GranatowyPrawieCzarny" hiszpańskiego debiutanta Daniela Sancheza Arevado.

"Turistas" to krwawa rzeź amerykańskich turystów na wycieczce w Brazylii. Zrobiona tak kiepsko, że aż ciekawa. Amerykanie chyba czują, że świat przestaje ich lubić.

Całe szczęście, że Hugh Grant starzeje się z takim wdziękiem, iż wciąż może grać wiecznych chłopców, bo inaczej angielska szkoła romantycznej komedii ległaby w gruzach. Taki wniosek płynie z filmu "Prosto w serce".