Kacper Leśniewicz

Beneficjenci 500+ uważają, że zasługują na wsparcie socjalne nie tylko dlatego, że mają ciężko i mało zarabiają. Są też przekonani, że świadczenie im się należy jako obywatelom państwa. A jednocześnie boją się, że lada chwila je utracą - twierdzi Maria Theiss dr hab. Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.

Teraz role się odwróciły. Kiedyś Donald Tusk wyznaczał normalność, a radykałami byli "nacjonaliści". Dziś normalność wyznacza Jarosław Kaczyński, a radykałami są "ideolodzy LGBT"

Mieszkańcy wsi bywają określani mianem "balastu". Chłopom wytyka się "nieusuwalną pańszczyźnianą mentalność" i oskarża o to, że za 500 zł sprzedali demokrację. To nie język ulicy, lecz naukowców i socjologów, obecny w debacie publicznej od czasu transformacji.

Przez długi czas jedyną odpowiedzią dla mieszkańców wsi, którzy borykali się z problemami finansowymi, była prosta rada: zawsze możecie wyjechać za granicę. PiS jako pierwszy zmierzył się z ich deprywacją materialną - mówi w wywiadzie dla DGP socjolog Piotr Nowak.

- Jeśli wierzy się, że to kultura odpowiada na nasze zacofanie, a nie gospodarka, wtedy sądzimy, że ludzi trzeba wychowywać. A zadaniem elity jest wtłoczenie w umysły współobywateli pakietu przekonań: czy to nowoczesnych i postępowych, czy też narodowych i patriotycznych - mówi prof. dr hab. Tomasz Zarycki, socjolog i geograf społeczny, dyrektor Instytutu Studiów Społecznych im. Profesora Roberta B. Zajonca Uniwersytetu Warszawskiego.

Choć tego porównania nie lubi, Michał Kołodziejczak nazywany jest młodszą wersją Andrzeja Leppera. Oficjalnie jego ruch nie ma też ambicji, by stać się nową Samoobroną. Jednak z każdym miesiącem rośnie w siłę, bo na czele rolników znów stoi charyzmatyczny lider.

Spór to wartościowe źródło wiedzy, przestrzeń, w której prezentowane są przeciwstawne, ale jednocześnie potrzebne sobie interesy, i w której kształtuje się w miarę akceptowalny ład społeczny - twierdzi Andrzej Leder filozof kultury, profesor nadzwyczajny w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Harują, lecz nie stać ich na jedzenie i leki. Nawet od 4 do 10 proc. pracujących Polaków żyje w ubóstwie.

"Ludzie zadowoleni z obecnego systemu politycznego częściej ufają Kościołowi, wybierają PiS jako partię sobie bliską i definiują się jako zwolennicy prawicy. Oprócz tego częściej cechuje ich silny rygoryzm moralny" - mówi w wywiadzie dla DGP Mirosława Marody, profesor socjologii w Instytucie Socjologii UW, kierownik projektu "Wartości w dobie (globalnego) kryzysu".

Kiedyś nie można było, bez narażania się na ostracyzm, stwierdzić, że nie chce się dziecka. Ale przede wszystkim dla wielu kobiet to było w ogóle nie do pomyślenia. To właśnie te obszary "nie do pomyślenia" są dziś źródłem dużego napięcia między pokoleniem matek i córek - mówi "DGP" dr Elżbieta Korolczuk z Uniwersytetu Södertörn w Szwecji, autorka książki "Matki i córki we współczesnej Polsce", która ukaże się w lutym.

Upadek państwa wcale nie musi się powtórzyć. Uczmy się na błędach, zamiast je bezmyślnie powtarzać. Różnice zdań to z tej perspektywy nie egzystencjalne zagrożenie dla zbiorowości, ale szansa. Zwracamy sobie wzajemnie uwagę na ważne sprawy. Kto wie, może popełnimy mniej błędów? - mówi dr Jarosław Kuisz współzałożyciel i redaktor naczelny "Kultury Liberalnej", wykładowca Wydziału Prawa i Administracji UW.

Istnieje wiele pokus, by zamiatać sprawy o nękanie pracowników pod dywan. Sprzyja temu m.in. hierarchiczna kultura organizacyjna - tłumaczy w wywiadzie dla DGP Grzegorz Ilnicki.

Gdy otoczenie bagatelizuje kolejne incydenty, a prawo antymobbingowe jest martwe, zaczynasz w końcu obwiniać samego siebie.

"Polska lewica nie rozumie społeczeństwa. Tak jak Unia Wolności chciała zbudować polską chadecję według modelu niemieckiego, tak partia Razem próbuje dziś zaszczepić u nas skandynawską czy brytyjską socjaldemokrację. Jednak takie śmiałe rozwiązania pochodzą zazwyczaj z kręgów wielkomiejskiej inteligencji, która jest stosunkowo niedużą warstwą społeczną" - mówi w wywiadzie dla DGP prof. Michał Bilewicz, psycholog społeczny, kierownik Centrum Badań nad Uprzedzeniami przy Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

To oni mają budować gospodarkę opartą na wiedzy i generować dla Polski pomysły na miarę amerykańskiego iPhone’a, tymczasem państwo zdaje się nie przejmować ich losem. Dziś tak jak w PRL-u młodzi naukowcy ledwie wiążą koniec z końcem, a wiedzę pozyskują, kopiując dane z pirackich serwerów.