Jan Winiecki

Relacje między amerykańskim dolarem i euro ostatnimi czasy wyraźnie się ustabilizowały. Wahnięcia kursu są niewielkie, w jedną lub drugą stronę. Powinno to jednak budzić zdziwienie i zastanowienie. W końcu i w gospodarce amerykańskiej, i w strefie euro tyle burzy się i faluje - pisze w "Dzienniku Gazecie Prawnej" prof. Jan Winiecki.

Skąd na Zachodzie strach przed drugą recesją? Odpowiedź jest krótka: politycy i analitycy patrzący przez niedawno oczyszczone z kurzu keynesowskie okulary nie rozumieją tego, co się dzieje. Makroekonomiści różnych orientacji wydają się mieć problemy z sensownym odczytaniem zjawisk, których historia sięga prawie półwiecza - pisze profesor Jan Winiecki.

Polski system ubezpieczeń jest chory i wymaga głębokiej przebudowy. Emerytury powinny być finansowane ze składek, a ZUS potrzebuje aż czterech źródeł finansowania, aby je wypłacić. Powód? Wydajemy ponad stan. Zresztą na całym świecie wydatki przewyższają wpływy. Czas na systemowe reformy.

Ciężko w przedwyborczych czasach napisać felieton ekonomiczny, który nie zahaczałby o politykę. Ale spróbuję – no powiedzmy, przynajmniej do połowy felietonu. Płaca minimalna nadaje się do tego całkiem nieźle. Otóż petycję o podniesienie płacy minimalnej podpisała wcale duża liczba osób. Myślę, że kierując się uczuciem.

Gdy chodziłem do szkoły w stalinowskich latach, tak właśnie pisywano w gazetach. O kapitalistycznej gospodarce rządzonej przez burżuazyjnych krwiopijców, o gazetach i nauce – też burżuazyjnych, bo chodzących na pasku rządzącej burżuazji. Ta frazeologia wraca. Nasza najbardziej poprawna politycznie gazeta, „Wyborcza”, z 2 – 3.07 (powołując się na magazyn „Guardian” – red.), zdemaskowała niedawno pewnego „klimatycznego sceptyka na pasku koncernów paliwowych”.

W jednym z niedawnych felietonów wskazywałem, na kogo nie należy liczyć, że kiedykolwiek polubi kapitalizm. To są ci true believers (głęboko wierzący), jak ich nazywał Eric Hoffer, w to, że ich recepta na życie, także gospodarcze, jest najwłaściwsza - pisze Jan Winiecki.

Opartych na faktach argumentów za kapitalistycznym rynkiem jest ogrom. Zapominamy, że ludzkość przez ogromną część swojej historii żyła w biedzie. Kroki w kierunku zamożności to historia najnowsza kapitalistycznego rynku.

Wcześniej czy później coś takiego jak choroby przewodu pokarmowego w następstwie spożywania zdrowej, ekologicznej żywności (jak podejrzewane, słusznie czy nie, hiszpańskie ogórki), musiało się zdarzyć. Wojna z konserwantami i innymi chemikaliami, które uczyniły nasze życie zdrowszym, bo mniej narażonym na konsekwencje chorób będących następstwem brudu, to propaganda przeciw cywilizacji. I jest ona nadal popularna, dlatego warto przypomnieć pewne oczywistości.

Fala nielegalnej imigracji zalewająca Europę wywołuje rosnąco negatywne reakcje części zachodnioeuropejskich społeczeństw. Włosi i Francuzi zaczynają rozważać wprowadzenie ograniczeń do traktatu z Schengen. Holendrzy mówią o konieczności ograniczania przepływu i pobytu osób niepracujących, a pobierających zasiłki socjalne.

Felieton nie dotyczy kiboli, którzy stanowią odrębny, dyskutowany bez większych kompetencji temat. Po prostu zaskoczyło mnie to, że w Polsce buduje się w różnych miastach ponad 60 stadionów! Najwyraźniej władze rządowe i samorządowe dały się uwieść czarowi manny z unijnego nieba i zaczęły budować, co tylko się da. Nie dostrzegając rosnącego poziomu zadłużenia (z czego z dużym opóźnieniem zdawać sobie zaczął sprawę rząd) ani rosnących w przyszłości wydatków bieżących, który to proces rozpocznie się z dniem oddania obiektu inwestycyjnego do użytku.

W latach komuny Janek Pietrzak pokazywał zadęcie ówczesnej władzy, której jakiś ważny przedstawiciel stwierdzał, że „gdyby nie brak puszek, moglibyśmy zarzucić Europę konserwami, ale też... nie mamy mięsa”. Ten właśnie żart przypomina mi się, gdy słyszę o postępach naszej energetyki opartej na źródłach odnawialnych. Bowiem ta coraz bardziej kosztowna plaga zaczyna się – niestety – zadomawiać także i u nas.

W dyskusji o gospodarce chętnie posługujemy się pojęciem opartym na przyzwyczajeniu, nie wiedzy - pisze Jan Winiecki.

Andrzej Mleczko w jednym ze swoich znakomitych rysunków narysował latające panie z notesami i mikrofonami oraz dwóch mężczyzn, bodajże rolników, mówiących między sobą, że idzie wiosna, bo dziennikarki robią się bardziej namolne. Gdyby przyjąć poetykę znakomitego rysownika, to należałoby powiedzieć, że idą wybory, bo różni mądrale narzekający na kapitalizm, neoliberalizm, monetaryzm i elementarną logikę opowiadają coraz większe bzdury.

Na niedawnej konferencji w New Delhi o globalnej gospodarce zajmowano się m.in. modnym w kręgach lewicowych tematem wykluczenia. Dziś nie ma tych, którzy np. nie oszczędzają, bo przepijają to, co zarobią, tylko są wykluczeni z oszczędzania. O chęci oszczędzania nie mówi się. W Indiach, kraju wielce postępowych polityków i urzędników, nie zabrakło więc i takiego tematu, jak wykluczenie z usług finansowych.

Spróbujmy spojrzeć na współczesne problemy państw muzułmańskich, a zwłaszcza na te związane z ich przyszłością (dokładniej: na szanse ewolucji w kierunku rozwiązań zbliżonych do standardów liberalnej demokracji i rynkowego kapitalizmu) z perspektywy historycznej. Moja diagnoza jest następująca: trudno jest przeskoczyć w kilka czy kilkanaście lat ze średniowiecza przynajmniej do ery oświecenia, czyli do XVIII w. Dlatego świat islamu czeka jeszcze wiele konwulsji, a ich odpryski dotykać będą również innych.