czarna dziura

Astronomowie od lat są przekonani, że w samym sercu Drogi Mlecznej znajduje się supermasywna czarna dziura – znana jako Sagittarius A*. Najnowsze badania sugerują jednak alternatywne wyjaśnienie: zamiast czarnej dziury centrum naszej galaktyki może wypełniać niezwykle gęste skupisko tajemniczej ciemnej materii.

W styczniu 2025 roku naukowcy zarejestrowali wyjątkowe kosmiczne zdarzenie. Sygnał oznaczony jako GW250114 okazał się najczystszą jak dotąd falą grawitacyjną pochodzącą ze zderzenia dwóch czarnych dziur. Dzięki niezwykłej jakości danych badacze mogli z niespotykaną wcześniej precyzją sprawdzić, czy opis grawitacji zaproponowany ponad sto lat temu przez Albert Einstein nadal się sprawdza.

Jak to możliwe, że już we wczesnym Wszechświecie istniały czarne dziury o masach miliardy razy większych od masy Słońca? To jedna z największych zagadek współczesnej astronomii. Najnowsze odkrycie międzynarodowego zespołu naukowców z Uniwersytetu Waseda i Uniwersytetu Tohoku może przybliżać nas do odpowiedzi. Badacze odkryli wyjątkowy kwazar sprzed około 12 miliardów lat, który zawiera jedną z najszybciej rosnących supermasywnych czarnych dziur, jakie znamy. Obiekt ten zachowuje się w sposób, który łamie dotychczasowe modele teoretyczne.

Od chwili, gdy James Webb Space Telescope rozpoczął obserwacje kosmosu, astronomowie na całym świecie zastanawiali się nad tajemniczym zjawiskiem widocznym na jego zdjęciach: drobnymi, intensywnie czerwonymi punktami rozsianymi wśród najstarszych galaktyk. Nikt nie był pewien, czym są. Dziś wiemy już znacznie więcej. Naukowcy z University of Copenhagen rozwiązali jedną z największych zagadek współczesnej astronomii. Jak opisują w prestiżowym czasopiśmie Nature, tzw. „małe czerwone kropki” to młode czarne dziury – i to w momencie ich gwałtownego wzrostu.

Astronomowie zaobserwowali jasny rozbłysk rentgenowski z olbrzymiej czarnej dziury, znajdującej się w galaktyce spiralnej NGC 3783. Po tym, jak zaniknął, w ciągu zaledwie godzin pojawiły się szybkie wiatry o prędkości równej jednej piątej prędkości światła – poinformowała Europejska Agencja Kosmiczna (ESA).

Teleskop Jamesa Webba zaobserwował szybko rosnącą, supermasywną czarną dziurę, która powstała mniej niż 600 mln lat po Wielkim Wybuchu. Odkrycie rzuca nowe światło na teorie powstawania galaktyk i czarnych dziur w młodym Wszechświecie. Naukowcy podkreślają, że odkrycie jest naprawdę niezwykłe i otwiera nowe kierunki badań.

Okazuje się, że galaktyka karłowata Segue 1 posiada czarną dziurę o masie znacznie przewyższającej masę gwiazd tej galaktyki. Może być nawet podobna do "małych czerwonych kropek" – jednego z rodzajów galaktyk, obserwowanych na krańcach Wszechświata. O sensacyjnym odkryciu poinformował Uniwersytet Teksański w Austin w USA.

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba tym razem dostarczył naukowcom niezwykle cennych danych, które mają potwierdzać ważną rolę czarnych dziur w kształtowaniu wszechświata. Wszystko wskazuje na to, że pojawiły się one dużo wcześniej, niż do tej pory sądzono. Zdaniem badaczy nie tylko istniały od samego początku, ale również odpowiadały za proces narodzin nowych gwiazd oraz galaktyk. 

Obrzeża Drogi Mlecznej to region kosmosu pełen tajemnic. Do grona osobliwości dołączył ostatnio kolejny obiekt. Jest on nie tylko bardzo mały, ale również wyjątkowo gęsty. Poza tym ma wspólną orbitę z pulsarem milisekundowym, który emituje promieniowanie elektromagnetyczne. Zdaniem naukowców mogą to być tylko dwie rzeczy - czarna dziura lub gwiazda neutronowa. W obu przypadkach mielibyśmy do czynienia z ekscytującym odkryciem.

Jak wskazują naukowcy, mała, pradawna czarna dziura może zostać przechwycona przez nowo powstającą gwiazdę. Badacze sprawdzili, jak taka gwiazda może wyglądać. Właśnie opublikowano wyniki ich badań.