marcin król

Obejrzeliśmy w telewizji nagrodzony Oskarami (2006) i wieloma innymi nagrodami film „Miasto gniewu” o – dla tych, co nie widzieli – komplikacjach rasowych i kulturowych oraz kłopotach z adaptacją imigrantów w Los Angeles. Film jest beznadziejnie dydaktyczny i generalnie fatalny, a mimo to w Stanach Zjednoczonych wywołał olbrzymią sensację i poruszenie. W kraju, w którym bardzo skomplikowane problemy wielokulturowości są ciągle rozważane, o których uczy się w szkołach i gdzie tolerancja jest prawie obowiązkowa, a instytucje państwa i samorządu muszą wspierać wielokulturowość (czy wręcz wielorasowość). I zastanowiłem się, jak to będzie wyglądało w Polsce, która przez ostatnie kilkadziesiąt lat praktycznie tych problemów nie miała, a i tak czytam w Onecie wypowiedź obywatela, który uważa, iż cały polski rząd to bez wyjątku Żydzi.

Zainteresowanie polityką, mimo dramatycznych wydarzeń na Ukrainie, jest coraz słabsze. Politycy się nam znudzili. Nie w tym przyczyna, że mamy o nich kiepskie zdanie, bo bywa różnie, lecz w tym, że ani ich spory, ani poglądy, ani plany, ani osoby już nas nie ciekawią i tak jest w całym zachodnim świecie.

Nie jest prawdą, że autorytety już nie istnieją, że społeczeństwo ich nie potrzebuje lub że w demokracji wszyscy jesteśmy równi i nikt nie może stanowić wzoru dla innych. W pewnych okresach, zwłaszcza w czasach stabilnych, wzory i autorytety nie są nam pilnie potrzebne. Ale niech tylko pojawi się ślad zagrożenia tej stabilności (gospodarczej, finansowej czy militarnej), natychmiast ich szukamy. Jeżeli sięgniemy wyobraźnią nieco dalej, to dostrzeżemy, że nastąpiła niezwykła zmiana dotycząca istniejących lub potencjalnych autorytetów.

Na początku 1979 r. ukazał się pierwszy numer podziemnej „Res Publiki”, a w nim nasza duma, czyli wielki tekst Stefana Kisielewskiego „Czy geopolityka straciła znaczenie?”. Wokół tego tekstu rozgorzała wielka dyskusja, wielka jak na tamte czasy i prasę nielegalną. Kisiel argumentował, że wbrew ówczesnym poglądom (na przykład Kissingera) geopolityka jest równie ważna jak w XIX wieku, jego oponenci, że są już tylko mocarstwa, a rola państw narodowych jest znikoma, zwłaszcza wobec istnienia broni nuklearnej. 

Z okazji opublikowania książki o Angeli Merkel polska prasa zamieszcza wywiady z jej autorem Stefanem Korneliusem. W jednym z nich powiada on, że Niemcy oczekują polityki małych kroków, a poparcie dla Merkel wynika z tego, że taką politykę prowadzi.

Nie chcę, nie daj Boże, obrażać pani posłanki, ale wiadomość: „Beata Kempa pisze list do Meryl Streep”, jaką dostrzegłem na jednym z informacyjnych portali internetowych, wprawiła mnie w dobry humor na cały dzień. Anglicy mówią w takim przypadku „made my day”.

Jak to wymyślił niezapomniany Jakub Karpiński, naszym programem minimum wobec Niemiec jest: „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”. Ponadto Niemcy wywołali wojnę i zrobili mnóstwo podłych rzeczy. Jednak nawet to nie usprawiedliwia kłamstw. A ponieważ ostatnio wiele zajmowałem się Bismarckiem, więc kupiłem książkę Jeana-Paula Bleda „Bismarck”, opublikowaną niedawno przez wydawnictwo Muza. Autor średni, tłumaczenie marne (stale „Bund” zamiast „Związku Niemieckiego”), ale okładka woła o pomstę do nieba. Otóż zapewne w celach komercyjnych powyżej tytułu na okładce – „Bismarck” – jest zaskakujący dopisek: „Zaciekły wróg Polaków”. Na okładce z tyłu jeszcze więcej o tej zaciekłości, ale bez podpisu autora.

Stefan Niesiołowski uznał, że Meryl Streep nie jest inteligentką. Niech mu będzie, chociaż Meryl Streep skończyła Yale University, a w Ameryce pojęcie „inteligenta” nie funkcjonuje. Zresztą spory o inteligenckość Meryl Streep są doprawdy zabawne w obliczu jej mistrzowskich interpretacji aktorskich, dla przypomnienia: nie tylko filmowych, ale i scenicznych. I co nietypowe – aktorka ma wzorową, jak na ten zawód i kraj, rodzinę.

Wyjątkowo nielogiczne i nieporządne są przepisy dotyczące władzy samorządu i jego kierownictwa na rozmaitych poziomach od gminy przez miasto, powiat i województwo. Zapewne doprowadzić do prawnego ładu przed wyborami samorządowymi już się nie da, ale warto, by wyborcy wiedzieli, na co głosują, jakie instytucje są powoływane w wyniku ich decyzji.

Przewodniczący rady gminy czy powiatu, dzielnicy lub miasta - to niezbyt fortunnie, od strony prawnej i administracyjnej, skonstruowane stanowisko. Jest radnym wybieranym przez radnych i - ewentualnie - odwoływanym przez radnych. Teoretycznie odpowiada za niewiele, ale faktycznie jego odpowiedzialność jest większa niż uprawnienia, jakimi dysponuje.