Określił strefy wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej i ułatwił Niemcom podjęcie decyzji o rozpoczęciu drugiej wojny światowej. Jego tajną część stanowił protokół, na mocy którego Niemcy i ZSRR dokonali między innymi rozbioru Polski. 74 lata temu, 23 sierpnia 1939 roku, przedstawiciele rządów Niemiec oraz Związku Radzieckiego podpisali Pakt Ribbentrop - Mołotow. Swoje podpisy złożyli pod nim w Moskwie Joachim von Ribbentrop, minister spraw zagranicznych III Rzeszy oraz Wiaczesław Mołotow, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR. Uczynili to w imieniu swoich zwierzchników, Hitlera i Stalina.
Dokument składał się z dwóch części, jawnej oraz tajnej. Pierwsza z nich była traktatem wojskowym, w którym oba państwa zobowiązały się do wzajemnej nieagresji oraz zachowania neutralności na wypadek, gdyby druga strona stała się przedmiotem działań wojennych ze strony państwa trzeciego. Część tajną stanowił protokół, na mocy którego Niemcy i ZSRR podzieliły Europę Środkową i Wschodnią na swoje strefy wpływów, w tym dokonały rozbioru Polski.
Pakt miał olbrzymie znaczenie dla obu przywódców. Hitlerowi zabezpieczał front wschodni w planowanej przez niego wojnie i atak na Polskę. Stalin zaś powiększał w ten sposób strefę wpływów komunizmu.
(więcej)
Zgodnie z tajnym protokołem do paktu, Trzecia Rzesza otrzymała strefę wpływów składającą się z Litwy (wraz z Wileńszczyzną), części Polski - na zachód od linii rzek: Narew-Wisła-San oraz większość obszaru Rumunii. Strefa wpływów ZSRR obejmowała Finlandię, Estonię i Łotwę, pozostałą część Polski oraz Besarabię.
Korekta tajnej klauzuli nastąpiła po agresji obu państw na Polskę we wrześniu 1939 roku. 28 września Niemcy i ZSRR zawarły układ o "granicy przyjaźni", tak zwany czwarty rozbiór Polski, w myśl którego do strefy radzieckiej włączono Litwę, natomiast do niemieckiej tereny między Wisłą a Bugiem. Ustalono także przesiedlenie Niemców ze strefy radzieckiej oraz Białorusinów i Ukraińców ze strefy niemieckiej.
Podpisanie paktu nie tylko umocniło strategiczną pozycję Niemiec, ale sprawiło też, że wojna o Polskę stała się nieunikniona. Niemcy zaatakowały Polskę 1 września 1939 roku, natomiast ZSRR, realizując postanowienia paktu i gwałcąc wszelkie traktaty podpisane z Polską, dokonał agresji 17 września.
Pakt miał obowiązywać do 1949 roku, jednak został zerwany przez III Rzeszę 22 czerwca 1941 roku, w dniu napaści na Związek Radziecki.
W 1989 roku, w 50. rocznicę podpisania paktu, polski parlament podjął uchwałę uznającą go za niezgodny z prawem międzynarodowym i nieważny od samego początku. Podobne uchwały przyjęły parlamenty Estonii, Łotwy i Litwy.
Informacyjna Agencja Radiowa/IAR/K.Koziełł/E.Leo/dok.
