Rafał Woś

Nie raz, nie dwa pisałem w tym miejscu o lewicowych pomysłach na redukowanie ekonomicznych nierówności. Piketty, Saez, Zuckman czy Atkinson: kolejka autorów jest tu naprawdę długa. Trzeba jednak pamiętać, że w międzyczasie również zdeklarowani wolnorynkowcy uznali, że z tymi nierównościami to już nie przelewki. I coraz częściej oni również prezentują swoje pomysły, jak im zaradzić.

Bezwarunkowy dochód podstawowy (w skrócie BDP) to dziś jeden z najgorętszych sposobów na nowoczesną redystrybucję. Co ciekawe, on już istnieje. Tyle że inaczej się nazywa, a ci, którzy go pobierają, są przekonani, że się im najzupełniej należy. Pisze o tym Matt Bruenig na łamach magazynu „Jacobin”.

Ekonomiści nie rozumieją pracy. I być może stąd wynika bardzo wiele naszych kłopotów z gospodarką.

Być może już państwo słyszeli, że w Hiszpanii trwa strajk... rodziców. Protest polega na tym, że zabrania się dzieciom chodzącym do szkoły odrabiania prac domowych. Rodzice próbują w ten sposób walczyć z fatalnym ich zdaniem zwyczajem zadawania do domu zbyt dużej porcji nauki. Zwłaszcza na weekendy.

Chodzą słuchy, że jedną z inspiracji wicepremiera Mateusza Morawieckiego są prace byłego głównego ekonomisty Banku Światowego Chińczyka Justina Yifu Lina. A zwłaszcza jego koncepcja tzw. nowej ekonomii strukturalnej wyłożona najlepiej w książce z roku 2012. 

Czy Brexit dowiódł irracjonalności głosujących? Czy może czegoś odwrotnego? Nie, to nie będzie tekst roztrząsający po raz tysięczny wady i zalety integracji europejskiej na obecnym etapie rozwoju Unii. Tym razem chodzi o coś bardziej powierzchownego. Ale jednocześnie kluczowego dla wyniku referendum na Wyspach Brytyjskich.

Alex Tabarrok, błyskotliwy ekonomista z Uniwersytetu George’a Masona w Wirginii, zdenerwował się. A nawet wkurzył. Bo nie mógł wyjechać z rodziną na ferie. Kłopot polegał na tym, że czas wolny przewidziany dla pracowników uniwersytetu nie pokrywał się z feriami w szkołach, do których chodzą jego dzieci.

Sztandarowy program PiS – program 500+ – budzi kontrowersje. Także natury moralnej (jest w nas i taka cząstka, której istnienia nie ma się co wstydzić). Bo czy osoba zamożna powinna wyciągać rękę po państwowe pieniądze? Czy też postąpić zgodnie z radą wicepremiera Morawieckiego, który powiedział, że jak kogoś stać, to nie powinien tych pieniędzy brać. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w grę wchodzą argumenty natury światopoglądowej. Wielu krytyków PiS od początku widziało w programie 500+ przejaw populizmu i kupowania przez partię Kaczyńskiego poparcia „ciemnego ludu”. Pytanie brzmi – czy teraz taki zdeklarowany krytyk (jeśli ma dzieci) powinien złożyć wniosek i inkasować co miesiąc kolejne pięćsetki? Czy pozostać konsekwentnym i się od tego powstrzymać?

PO ujawniła gospodarczy testament. To owoc mądrości zdobytej w ciągu ośmiu lat rządzenia. I dowód na istnienie ograniczeń w ekonomicznym myśleniu, których ta formacja raczej nie przezwycięży.

W Polsce trwa przedwyborczy rytuał. Rytuał narzekania na polityków, którzy ośmielili się wyborcom coś obiecać. Skandal! Populizm! – słychać. I to dowód na to, jak niewiele rozumiemy z demokracji.

Co gorsze: niski wzrost gospodarczy i związane z tym bezrobocie czy w miarę wysoka inflacja? Na to pytanie nie ma jednej słusznej odpowiedzi. Albo inaczej – odpowiedź zawsze będzie zależała od tego, kto ją wypowiada. I o tym trzeba pamiętać, wydając ogólne oceny na temat stanu gospodarki.

Dyskutując o Grecji, powtarzamy przesądy i domniemania, jakby to były prawdy objawione. A to nic innego jak mity

Następny kryzys będzie straszny, jeszcze straszniejszy niż poprzedni, i na pewno go nie unikniemy.

W ocenie terapii szokowej idziemy zazwyczaj na łatwiznę. Wszelkie wątpliwości i krytyczne uwagi są zbywane pytaniami retorycznymi: „A co można było niby zrobić inaczej?”, „A komu się to lepiej udało?” albo „Kto mógł to wtedy wiedzieć?”. Jak to z pytaniami retorycznymi bywa, ich autorzy nie oczekują odpowiedzi. A szkoda. Bo takich odpowiedzi da się udzielić. A przynajmniej podjąć taką próbę.

Polskie rolnictwo, pozostające w większości w rękach prywatnych, wydawało się wyspą kapitalizmu w morzu realnego socjalizmu. To jednak właśnie na wsi dojrzały pierwsze transformacyjne grona gniewu.