Rafał Woś

Nasz wschodni sąsiad od ponad trzech tygodni dzielnie walczy z rosyjską inwazją. Ale batalia w polu to jedno; drugie – to konieczność podejmowania kroków obronnych w gospodarce. O tym rodzaju wojny piszą Oliver de Groot i Jewhen Skok z Uniwersytetu Liverpoolskiego.

Możliwe, że znają państwo poprzednie prace Tima Weinera. Ten były reporter do 2009 r. pracował dla „New York Timesa” jako korespondent w Meksyku, Afganistanie, Sudanie i Pakistanie. Potem przestawił się na pisanie książek. Dwie najważniejsze to: „Dziedzictwo popiołów. Historia CIA” oraz „Wrogowie. Historia FBI”. Obie stanowią najlepsze popularne streszczenie dziejów dwóch kluczowych elementów amerykańskich służb specjalnych.

Od dwóch tygodni mamy za wschodnią granicą prawdziwą wojnę. Ale działania militarne pod Kijowem czy Charkowem to niejedyny front tego konfliktu. Równolegle trwa przecież wojna gospodarcza. A wielu ekonomistów podkreśla, że skala sankcji nałożonych na Rosję od początku agresji na Ukrainę nie ma wielu precedensów w najnowszej historii.

Polska z wprowadzanymi przez PiS mocnymi podwyżkami płacy minimalnej (z ok. 45 proc. mediany zarobków dekadę temu do ok. 62 proc. dziś) nie jest dziwadłem. Przeciwnie – w tym samym kierunku zamierza iść wiele krajów rozwiniętych. Komisja Europejska zaleca, by kraje członkowskie orientowały się na płacę minimalną w wysokości 60 proc. mediany zarobków w gospodarkach narodowych.

Uchodzi za napój bogów. Pewnie dlatego jego cena potrafi osiągać niebotyczne szczyty.

W Polsce hitem politycznym minionej dekady był spór o umowy śmieciowe. Zakończony niepełnym, ale jednak uznaniem faktu, że ich dalsze rozprzestrzenianie nie służy dobrze ani gospodarce, ani społeczeństwu.

Gdyby ktoś mnie poprosił o podanie jednego tylko wskaźnika, który pozwoliłby opisać neoliberalizm, to byłby nim spadek udziału płac w gospodarce. Ale skąd się on właściwie wziął i co rządzi jego dynamiką?

Przełom pierwszego i drugiego kwartału 2022 r. To wtedy ma – wedle wszelkich znaków na niebie i ziemi – nastąpić inflacyjne przesilenie. Co powinna robić w tym trudnym czasie władza monetarna? Duża szansa kryje się w nowej i niekonwencjonalnej komunikacji. W mówieniu wprost do ludzi. A nie – jak dotychczas – tylko do ekspertów i rynków.

COVID-19 nie sprowadził na nasz świat choroby. On ujawnił schorzenie, które dojrzewało w naszym świecie od dawna.

Ciekawe rzeczy dzieją się na Wyspach Brytyjskich. Wygląda na to, że torysi już na dobre wyleczyli się z wirusa thatcheryzmu, a premier Boris Johnson zaczyna prowadzić politykę, która jeszcze niedawno uchodziłaby za szczyt lewactwa. To wage-led growth, po polsku: wzrost oparty na płacach.

Zielona rewolucja staje się faktem. Według nowych wyliczeń opracowanych na zamówienie ONZ, aby osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r., największe kraje będą musiały wydać ok. 125 bln euro (144 bln dol.). Już sama finansowa skala tej przemiany sprawia, że będzie miała ona wiele skutków ubocznych.

Coraz więcej analiz potwierdza to, co i tak podpowiada nam nasz przyjaciel zdrowy rozsądek. Przedłużanie czasu pracy się nie opłaca, bo zmniejsza ludzką wydajność, sprawiając, że efekt jest gorszy, a nie lepszy.

To cały czas jest dla badaczy gospodarki zagadką. Próbę jej rozwiązania podjęli ostatnio John Muellbauer (Uniwersytet Oksfordzki) i Anthony Murphy (Bank Rezerwy Federalnej w Dallas). Punktem wyjścia stała się dla nich pandemia. 

Ekonomista Branko Milanović (City University of New York oraz Luxembourg Income Study) postawił ważne pytanie: czy Norwegia to współczesna Kompania Wschodnioindyjska? Próba odpowiedzi na nie to zmierzenie się z poważnym problemem – czy najsłuszniejsze i najbardziej szlachetne ekologiczne wysiłki nie skończą się węglowym wyciekiem (carbon leakage) z krajów bogatych do biedniejszych.