Rafał Woś

Economicus 2019, dziewiąta edycja konkursu dla najbardziej interesujących publikacji o gospodarce na naszym rynku wydawniczym, nabiera tempa. Oto tytuły nominowane w kategorii najlepsza książka ekonomiczna przełożona na język polski. Zwycięzcę poznamy 20 listopada podczas odbywającego się w Krakowie Open Eyes Economy Summit

Economicus 2019, dziewiąta edycja konkursu dla najbardziej interesujących książek o gospodarce na naszym rynku wydawniczym, nabiera tempa. Oto publikacje nominowane w kategorii najlepszy poradnik ekonomiczny napisany przez polskich autorów. Zwycięzcę poznamy 20 listopada podczas odbywającego się w Krakowie Open Eyes Economy Summit.

Żyjemy w czasach spadku zaufania do wielu szacownych instytucji. To zjawisko można tłumaczyć na dwa sposoby. Jeden polega na mówieniu, że wszystkiemu są winni jacyś „oni”. W tej roli da się zawsze obsadzić jakichś „ruskich trolli”, „populistów” lub innych „antyszczepionkowców”. Można też pójść inną drogą – tak postanowili zrobić ekonomiści David Rapach i Bonnie Wilson z Uniwersytetu w St. Louis. A następnie zastanowić się, jak wiele jest powodów, dla których zaufanie do instytucji słusznie się obniża.

P rzez lata dominowało przekonanie, że podnoszenie płacy minimalnej to zły pomysł. W wielu podręcznikach do nauki ekonomii można było wyczytać, że dźwignięcie jej ponad stawkę wyznaczoną przez rynek doprowadzi do nieuchronnego wzrostu bezrobocia.

O bserwowanie brexitu to zdumiewające doświadczenie. Na naszych oczach trwa rozkład polityczny kraju, który bywa (bywał?) przedstawiany nie tylko jako matecznik demokracji, ale również jako wzorzec konsensualnej kultury politycznej oraz zdrowego rozsądku w życiu publicznym i ekonomicznym.

Jeśli szukacie odpowiedzi na pytanie, dlaczego świat Zachodu wydaje się dziś dużo mniej bezpiecznym, stabilnym i atrakcyjnym miejscem, powinno wystarczyć w zasadzie jedno zdanie: to efekt trwającego od 40 lat spadku realnych płac dla słabiej wykształconych obywateli USA, Wielkiej Brytanii czy Niemiec. Kolejnym autorem próbującym rzucić na tę sprawę trochę nowego światła jest ekonomista z MIT o nazwisku (nomen omen) David Autor.

P ostulat "niech bogacze staną się przeżytkiem" (ang. "make the rich obsolete") coraz śmielej zaczyna pojawiać się w amerykańskiej debacie politycznej. Wysuwa go lewe skrzydło Partii Demokratycznej skupione wokół senatora Berniego Sandersa (ma zamiar kandydować w wyborach prezydenckich w 2020 r.) i nowo wybranej kongresmenki Alexandrii Ocasio-Cortez. To skrzydło powołuje się na nowoczesną teorię pieniądza (Modern Monetary Theory, MMT). U nas lansuje ją (jak dotąd) tylko niezbyt poważna partia Młoda Polska reżysera Konrada Niewolskiego i rapera Popka.

J ak nazwać system, w którym żyjemy? Najpewniej kapitalizmem. Dominuje w nim własność prywatna, kapitał hula bez większych ograniczeń po najdalszych zakamarkach globu, a praca ludzka stała się towarem. Ale podskórnie czujemy, że nie jest to ten kapitalizm, którym przed laty tak bardzo zachwycali się jego piewcy.

Matthew Gardner z waszyngtońskiego Instytutu Podatków i Polityki Ekonomicznej (ITEP) poinformował, że Netflix nie zapłaci w ojczyźnie żadnych podatków za 2018 r. Żadnych: ani stanowych, ani federalnych.

Wiek XIX oraz pierwsza połowa następnego to okres świetności Imperium Brytyjskiego. Jednego z najbardziej rozbudowanych projektów politycznych w dziejach. Londyn wiedział, że aby panować nad tak wielkim kawałem świata, potrzebuje nie tylko armii i floty – przede wszystkim musi mieć do dyspozycji sprawną administrację. Ale czy brytyjska biurokracja była efektywna?

W Wenezueli odbywa się rozkład władzy pogrobowców Hugo Chaveza. Jak zwykle ostremu kryzysowi politycznemu towarzyszy dezintegracja ekonomiczna, a konkretnie hiperinflacja. Zjawisko w ekonomii niby znane i nazwane, ale jednak wciąż dzikie. Jak huragan albo tsunami.

Jeszcze kilka lat temu przed fetyszyzacją tematu zadłużenia publicznego ostrzegało niewielu ekonomistów. A ci, którzy to robili, siedzieli zazwyczaj głęboko ukryci w uniwersyteckich katakumbach.

T uż po Nowym Roku wybuchło w naszej publicystyce krótkie zamieszanie wywołane wejściem do polityki rapera Popka. Trochę się do tego zamieszania przyczyniłem, pisząc w innym miejscu, że nie wiem, jakim wytatuowany muzyk byłby politykiem, ale zgłoszony przez niego pomysł prowadzenia nowoczesnej polityki monetarnej (po angielsku MMT) jest sensowny.

Mur na granicy z Meksykiem to jeden z zapalnych tematów najnowszego sporu o uchwalenie amerykańskiego budżetu. I w ogóle kość niezgody w polityce USA dzieląca od lat demokratów i republikanów.

Noblista Joseph Stiglitz napisał tekst, który dobrze wyraża nastroje sporej części opinii publicznej. W Polsce również.