Rafał Woś

Tradycyjnie kończę grudzień przyznaniem mojego subiektywnego tytułu Ekonomisty Roku 2018. Tym razem otrzyma go dobrze znany (choć w Polsce bardzo nielubiany) brodaty autor „Kapitału”.

Wi ększość "reform" zachodnich systemów pomocy bezrobotnym szła w ostatnich dekadach w kierunku stopniowego obniżania świadczeń. Żeby się ludzie przypadkiem nie rozleniwili. Tymczasem trzeba robić dokładnie odwrotnie.

R ozmowa o podatkach spadkowych nas nie ominie. Mam na myśli Polskę oraz bardziej bogaty i rozwinięty Zachód. Będzie ona konieczna z prostego powodu.

Złe banki pełne złych ludzi narobiły złych rzeczy – taka jest standardowa odpowiedź na pytanie o przyczyny kryzysu finansowego z 2008 r. Problem w tym, że nie jest to odpowiedź prawdziwa – przekonuje amerykański ekonomista Larry Kotlikoff.

Tak zwana bogata Północ eksportuje na tzw. globalne Południe wiele rzeczy. Wśród nich coraz częściej również takie zjawiska jak... otyłość. Do takiego wniosku doszli ekonomiści Osea Giuntella, Matthias Rieger i Lorenzo Rotunno.

"K ażdy musiał płacić mi tygodniowo 10 groszy. Każdy też musiał wypić kufel piwa, co kosztowało 15 groszy, wykład tedy kosztował 25 groszy (fenigów). Pomiędzy uczestnikami były i kobiety. Nigdy nie zapomnę tych wykładów. Uwaga i namiętność, z jaką członkowie klubu starali się poznać podstawy tak bardzo oderwane nauki ekonomicznej, były nadzwyczajne; audytorium było tak wdzięczne i tak inteligentne, że niejeden profesor uniwersytetu mógł był mi go pozazdrościć". 

M igranci – tak czy nie? To dylemat, przed którym stoi dziś każdy kraj bogatego Zachodu, również Polska. Odpowiedzi skrajne (pełna otwartość albo totalne zamknięcie) oczywiście odrzucamy, bo w prawdziwym świecie nie da się ich zrealizować. Jak wybrać właściwą politykę pomiędzy biegunami? I co na to współczesna ekonomia?

S tuknęła nam dekada, odkąd światem wstrząsnął kryzys 2008 r. A my żyjemy trochę jak po kryzysie kubańskim 56 lat temu.

W óda wyborowa, wychowani na podrobach / powiesz mi, że każdy jest swego losu kowal?”. Ten cytat z utworu poznańskiego rapera Pei polecam każdemu ekonomiście, który za bardzo lubi nadmuchiwać balonik opowieści o równym życiowym starcie. A jak mu jeszcze mało, to dodać można na drugą nóżkę słynne „najważniejsze to dobrze wybrać sobie rodziców, potem jakoś pójdzie” Jana Kulczyka.

M oją pierwszą reakcją na wieść, że Paul Romer dostał tzw. ekonomicznego Nobla, było zdumienie. Byłem przekonany, iż 63-latek z Uniwersytetu Nowojorskiego już kiedyś tę nagrodę otrzymał, a przecież dwa razy ustrzelić jej nie można.

W teorii wielbimy kreatywność i nieszablonowe myślenie. W praktyce tępimy je jednak metodycznie i bezwzględnie. Dlatego kształcimy zastępy nudnych przewidywalnych karierowiczów. Takie przesłanie płynie z ostatniego artykułu noblowskiego ekonomisty Jamesa Heckmana (nagrodę dostał w 2000 r.) oraz jego doktoranta z Uniwersytetu Chicagowskiego Sidhartha Moktana.

Największym grzechem globalizacji było to, że nie podnosiła standardów pracy w krajach biedniejszych, a jednocześnie obniżała je w tych bogatszych. To zdanie można dziś usłyszeć nie tylko na niszowych zjazdach lewackich aktywistów, lecz również wśród absolutnie pierwszoligowych ekonomistów naszych czasów. Ich zdaniem czas na zupełnie nowe podejście do tworzenia następnych układów handlowych.

A merykanie celebrują święto pracy nie w maju, lecz z początkiem września. To wspomnienie walki amerykańskich robotników o 8-godzinny dzień pracy, którego tragiczną kulminacją były krwawe zajścia na chicagowskim Haymarket w maju 1886 r. Tamta masakra i ciągnące się potem represje wobec anarchistów wywołały poruszenie na świecie.

Zazwyczaj przy próbie odpowiedzi na pytanie, skąd u licha na Bliskim Wschodzie tyle wojen i niestabilności, nierówności pojawiają się rzadko. Tymczasem jest to czynnik kluczowy.

Fenomenem naszych czasów jest to, że prawica stała się naprawdę wielkim i szerokim namiotem. Rozdyskutowanym i niezwykle pluralistycznym nurtem politycznym, gdzie obok siebie mogą być ludzie o bardzo różnych światopoglądach. Nie wierzycie?