Przełomowy wyrok polskiego sądu. AI wygenerowała głos znanego lektora

Sprawa przed Wydziałem Własności Intelektualnej warszawskiego SO toczyła się od końca stycznia br. Dotyczy naruszenia dóbr osobistych lektora Jarosława Łukomskiego przez spółkę JFC Polska, poprzez stworzenie i wykorzystanie bez jego wiedzy i zgody cyfrowego modelu jego głosu, który użyty został w reklamie produktów spółki.

Analizy biegłych ws. sklonowania głosu lektora

W trakcie procesu m.in. sporządzono oparte na różnych metodach analizy biegłych badających wygenerowany głos i to, czy może być identyfikowany z głosem Łukomskiego. Powołany przez sąd biegły ocenił w opinii, że "z punktu widzenia percepcji przeciętnego odbiorcy oba głosy należy uznać za wyraźnie (łudząco) podobne". W piątek sąd przesłuchał świadka - zatrudnionego w firmie grafika, który zaangażowany był w tworzenie reklam z wykorzystaniem głosu lektora - a następnie, po wysłuchaniu mów końcowych, sędzia Sylwia Wit vel Wilk ogłosiła wyrok, w którym w większości przychyliła się do racji przedstawianych przez powoda i jego pełnomocników. 

Reklama ma charakter deepfake

Sąd uznał, że reklama z użyciem wygenerowanego przez AI głosu, który według opinii biegłych łudząco przypominał głos Łukomskiego, ma charakter deepfake, czyli materiału - obrazu czy nagrania - stworzonego przy użyciu sztucznej inteligencji, który ma łudząco przypominać np. konkretną osobę i jej wypowiedzi. W uzasadnieniu wyroku sędzia wskazała, że w przypadku tego typu treści znaczenie ma przede wszystkim fakt, czy ich odbiorcy mogą uznać, że pochodzą one rzeczywiście od naśladowanej przez deepfake osoby, co narusza jej prawo do ochrony wizerunku czy prywatności. 

Co zawiera wyrok sądu ws. wygenerowania głosu lektora

Wyrok nakłada na firmę, która użyła sztucznie wygenerowanego głosu Łukomskiego, obowiązek zamieszczenia przeprosin: na 45 dni na profilu firmy na Facebooku, na 14 dni na jej stronie internetowej oraz na portalu Wirtualne Media. Nakłada także obowiązek usunięcia materiałów wykorzystujących głos Łukomskiego i zakazuje używania ich w przyszłości. Jak wskazano, opublikowane przez firmę w celach komercyjnych materiały noszą "cechy deepfake". Ponadto firmie wykorzystującej głos Łukomskiego nakazano wypłatę lektorowi 30 tys. zł zadośćuczynienia wraz z odsetkami oraz rekompensaty w wysokości ponad 17 tys. zł. Pozwana firma została też obciążona kosztami procesu. Odszkodowania dla lektora zostały zasądzone jednakże w wysokości niższej, niż wnosił on w pozwie, jak wskazał sąd, m.in. ze względu na wątpliwości co do metod wyceny strat poniesionych przez lektora.

Znany lektor kontra AI. Precedensowy proces o bezprawne wykorzystanie głosu. Doszło do kradzieży?

Zobacz również

"Sztuczna inteligencja może generować szkody"

Zdaniem sądu sztuczna inteligencja może stwarzać zagrożenia i generować szkody fizyczne, psychiczne czy ekonomiczne materialne i niematerialne dla interesów jednostki i społeczeństwa. "Głos, jako narzędzie identyfikacji powoda, został stworzony przez sztuczną inteligencję i wykorzystany przez przypisanie powodowi wypowiedzi, których nie wygłosił. Z tego powodu ta sprawa stanowi pierwszy tego typu spór we właściwości krajowej" - wskazała sędzia, dodając, że podobne wyroki zapadały już m.in. w sądach w Niemczech. Tym samym sąd uznał, że głos danej osoby stanowi jej dobro osobiste, podlegające ochronie; nie podzielił tu argumentacji pełnomocników powoda, w tym mec. Tomasza Ejtminowicza, że jego klient jako bardzo znany lektor jest posiadaczem „głosu premium”, jednego z najbardziej rozpoznawalnych przez Polaków, w tym potencjalnych klientów firmy. W wyroku i uzasadnieniu sędzia oceniła, że chronionym dobrem jest głos każdego indywidualnego człowieka, bez względu na jego rozpoznawalność. 

Kolejne weto prezydenta Nawrockiego. Chodzi o ustawę blokującą nielegalne treści w internecie

Zobacz również

Zeznania świadka

Przed ogłoszeniem wyroku i mowami końcowymi sąd wysłuchał ostatniego świadka w procesie - grafika tworzącego reklamy pozwanej firmy. Świadek zeznał, że w swojej pracy korzystał m.in. z narzędzi polskiej firmy, specjalizującej się w modelach głosowych opartych na sztucznej inteligencji; wskazał m.in. że chodziło o stworzenie różnych głosów, w tym narratorów do reklam w języku polskim, czeskim, słowackim i węgierskim.  Grafik tłumaczył, że korzystał z próbek głosów z biblioteki tej firmy, z czasem edytując je na swoje potrzeby, m.in. pod względem tempa mówienia czy słyszalnych w głosie emocji. Sam Łukomski w trakcie procesu wskazywał, że współpracował z inną firmą - Mikrofoniką, m.in. w celu stworzenia cyfrowej próbki swojego głosu, ale - jak zaznaczali w piątek jego pełnomocnicy - Mikrofonika jest jedynym dysponentem tych próbek. Pełnomocnicy Łukomskiego wskazywali, że być może firma, z zasobów której korzystał świadek, w nielegalny sposób wykorzystała głos Łukomskiego do tworzenia swoich modeli, jednak - jak zwracali uwagę - regulamin korzystania z jej usług wskazuje, że użytkownicy korzystają z modeli na własną odpowiedzialność, więc za weryfikację powstałych w ten sposób materiałów odpowiadała JFC. 

Lektor zadowolony z wyroku

Sam którego głos znany jest z telewizyjnych emisji wielu filmów, m.in. wojennych i sensacyjnych, powiedział po ogłoszeniu wyroku, że jest zadowolony z rozstrzygnięcia. Wskazał, że sprawa ma charakter precedensowy i "tworzy nowe warunki". "Jak sądzę, nikt nie waży się sięgnąć po głos kogoś, kto wykonuje zawód taki jak ja albo podobny bez zawahania i zapytania tej osoby, czy wolno, ile to będzie kosztowało, i nie informując, o jakie treści chodzi" - powiedział.  Wyrok jest nieprawomocny. W rozmowie z PAP bezpośrednio po jego ogłoszeniu pełnomocnicy firmy JFC Polska przekazali, że skonsultują ze swoimi klientami ewentualne dalsze kroki w sprawie.