Dlaczego szpaki tworzą ogromne stada? Tysiące ptaków formują na niebie “chmury”

Czym jest murmuracja?

Murmuracja to zjawisko, w którym ogromne stada ptaków przemieszczają się w powietrzu w wyjątkowo skoordynowany sposób. Takie grupy mogą liczyć tysiące, a nawet setki tysięcy osobników. W Polsce najczęściej obserwuje się je u szpaków, szczególnie wtedy, gdy intensywnie się przemieszczają i zbierają przed noclegiem. Widok takiego stada robi ogromne wrażenie. Ptaki gwałtownie skręcają, falują, zacieśniają szyk, by po chwili znów się rozluźnić. Z perspektywy ziemi wygląda to tak, jakby jedna wielka masa na niebie bez przerwy zmieniała swój kształt.

Tysiące ptaków razem. Chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo

Jednym z najważniejszych powodów tworzenia tak dużych stad jest ochrona przed drapieżnikami. Szpaki padają ofiarą m.in. krogulców, jastrzębi i sokołów. Gdy jednak wokół poruszają się tysiące ptaków, napastnikowi znacznie trudniej wyłowić jeden konkretny cel. Tak liczna grupa może też skutecznie dezorientować drapieżnika. Kiedy jeden ptak nagle zmienia kierunek, błyskawicznie reagują na to jego najbliżsi sąsiedzi, a za nimi kolejne osobniki. W efekcie cała “chmura” wykonuje szybki manewr i zwiększa swoje szanse na uniknięcie ataku.

Szpaki spotykają się także przed noclegiem

Duże skupiska szpaków często można zobaczyć wieczorem w pobliżu miejsc, w których ptaki nocują. Takie noclegowiska znajdują się m.in. w okolicach jezior, stawów oraz na terenach porośniętych trzciną. Nocowanie w dużej grupie daje ptakom większe poczucie bezpieczeństwa i może pomagać im oszczędzać energię. Zanim jednak usiądą na nocleg, przez pewien czas krążą nad okolicą, tworząc efektowne formacje.

Stado jest dla ptaków także "centrum informacji”

Murmuracja nie pełni wyłącznie funkcji obronnej. Duże stada pomagają ptakom także zdobywać informacje o pożywieniu. Szpaki obserwują inne osobniki i dzięki temu mogą łatwiej znaleźć dobre miejsca do żerowania. Zdarza się, że cała grupa wspólnie rusza na pola, do sadów albo w inne miejsca, gdzie łatwo o pokarm. Choć oznacza to większą konkurencję, żerowanie w stadzie zapewnia również dodatkowe bezpieczeństwo.

Dlaczego całe stado porusza się jak jeden organizm?

Sekret niezwykłej synchronizacji polega na tym, że każdy ptak obserwuje przede wszystkim swoich najbliższych sąsiadów. Gdy kilka szpaków zmienia kierunek, kolejne niemal natychmiast reagują w podobny sposób. Informacja o manewrze błyskawicznie rozchodzi się więc po całym stadzie. Dzięki temu tysiące ptaków mogą niemal jednocześnie zanurkować, wznieść się lub gwałtownie skręcić. Dla obserwatora wygląda to jak efektowny pokaz na niebie, ale dla szpaków jest przede wszystkim skutecznym sposobem na wspólne przemieszczenie się i unikanie zagrożeń.