Usunięto cztery zapory na rzece Klamath. Łososie odzyskały 88 proc. dawnych siedlisk

Przez wiele lat potężne zapory odcinały łososiom dostęp do miejsc, w których naturalnie odbywały tarło. Po rozebraniu czterech konstrukcji sytuacja zaczęła błyskawicznie się poprawiać. W ciągu zaledwie dwóch sezonów migracyjnych ryby ponownie pojawiły się na 88 proc. terenów należących do ich historycznego zasięgu. Rezultaty badań dowodzą, że przyroda potrafi odbudowywać się w niezwykłym tempie.

Usunięto cztery zapory. Rzeka odzyskała naturalny bieg

Przepływająca przez amerykańskie stany Oregon i Kalifornia rzeka Klamath przez dziesięciolecia była poprzecinana zaporami wykorzystywanymi do produkcji energii elektrycznej. Budowle stanowiły poważną przeszkodę dla wędrujących ryb, odcinając im dostęp do naturalnych tarlisk, z których korzystały przez kolejne pokolenia. Przełomowy okazał się rok 2024, kiedy dobiegły końca prace związane z demontażem czterech zapór: Iron Gate, Copco 1, Copco 2 i J.C. Boyle. Całą operację określono mianem największego zakończonego przedsięwzięcia tego rodzaju na świecie. Usunięcie przeszkód otworzyło przed rybami wędrownymi dostęp do ponad 640 kilometrów rzecznych siedlisk. Specjaliści rozpoczęli szczegółowy monitoring, chcąc ustalić, w jakim tempie łososie powrócą na obszary, do których przez wiele lat nie mogły dotrzeć.

Łososie wróciły na dawne tarliska. Wyniki zaskoczyły badaczy

Na pierwsze rezultaty nie trzeba było długo czekać. Już w 2024 roku łososie czawycze zaczęły docierać do fragmentów rzeki, które przez wiele lat były dla nich całkowicie niedostępne. Do śledzenia migracji ryb naukowcy zastosowali zaawansowaną technologię sonarową. Podczas pierwszego sezonu zarejestrowano około 7742 łososie przemieszczające się w górę rzeki. W kolejnym roku ich liczba zwiększyła się do 13 310 osobników. Szczególne zainteresowanie badaczy wzbudziła jednak skala powrotu ryb na dawne tereny. Zaledwie dwa sezony wystarczyły, aby łososie dotarły do 88 proc. swojego udokumentowanego historycznego zasięgu. Ponownie pojawiły się na 345 kilometrach odcinków rzeki i jej dopływów, do których wcześniej nie miały dostępu. Rezultaty przeprowadzonych obserwacji przedstawiono 27 sierpnia 2026 roku na łamach czasopisma naukowego “Scientific Reports”.

Zobacz również

Dlaczego zapory stanowiły zagrożenie dla łososi?

Łososie zaliczają się do ryb wędrownych, które znaczną część życia spędzają w oceanach, jednak w okresie rozmnażania powracają do rzek. W poszukiwaniu odpowiednich miejsc do złożenia ikry potrafią przemierzać nawet kilkaset kilometrów. Wysokie zapory stanowią poważną przeszkodę na naturalnych trasach ich migracji, ograniczając lub całkowicie blokując możliwość dotarcia do tarlisk. W efekcie ryby mają utrudnione warunki rozrodu, co z czasem może prowadzić do zmniejszania się ich populacji. W przypadku rzeki Klamath dodatkowe zagrożenia stanowiły podwyższona temperatura wody, zakłócenia naturalnego przepływu oraz choroby wywoływane przez pasożyty. Rozbiórka zapór umożliwiła łososiom ponowne dotarcie do wielu siedlisk, stwarzając korzystniejsze warunki do stopniowego odradzania się ich populacji.

Odbudowa rzeki daje nadzieję na przyszłość

Ponowne pojawienie się łososi na dawnych obszarach to niezwykle istotna wiadomość dla ekologów, którzy od wielu lat zwracają uwagę na potrzebę przywracania swobodnego przepływu rzek. Likwidacja zbędnych przeszkód wodnych może pozytywnie wpłynąć nie tylko na życie ryb, lecz także na kondycję całego środowiska naturalnego. Łososie są ważnym ogniwem rzecznego ekosystemu. Stanowią źródło pożywienia dla licznych gatunków zwierząt, a po odbyciu tarła ich szczątki wzbogacają otoczenie w cenne substancje odżywcze. Dzięki temu przyczyniają się do zachowania równowagi biologicznej i prawidłowego funkcjonowania sieci pokarmowej. Badacze podkreślają jednak, że ponowne zasiedlenie historycznych siedlisk nie jest równoznaczne z całkowitą regeneracją populacji. Niezbędne pozostaje prowadzenie dalszych badań i monitorowanie sytuacji, aby określić, jakie rezultaty przyniesie projekt w kolejnych latach. Historia rzeki Klamath dowodzi, że środowisko naturalne może stosunkowo szybko reagować na usunięcie barier utrudniających jego funkcjonowanie. Doświadczenia zdobyte podczas tego przedsięwzięcia mogą stać się inspiracją do realizacji podobnych działań na innych rzekach świata.