Dlaczego dżdżownice wychodzą na powierzchnię po deszczu? Nie chodzi tylko o wodę

Wystarczy intensywniejszy deszcz, by dżdżownice masowo pojawiły się na ścieżkach, podjazdach czy ogrodowych rabatach. Często mówi się, że wychodzą spod ziemi, aby uniknąć utonięcia w zalanych korytarzach. Powód może być jednak zupełnie inny. Mokra nawierzchnia stwarza im bowiem dobre warunki do przemieszczania się.

Czy dżdżownice wychodzą z ziemi, żeby się nie utopić?

Często można usłyszeć, że podczas ulewy dżdżownice wychodzą na powierzchnię, ponieważ zalane wodą korytarze odcinają im dostęp do powietrza. To jednak tylko część wyjaśnienia. Dżdżownice nie oddychają płucami - wymiana gazowa zachodzi przez ich wilgotną skórę, dzięki czemu mogą pobierać również tlen rozpuszczony w wodzie. Przez pewien czas są więc w stanie przetrwać nawet w mocno nasiąkniętej glebie. Wiele zależy jednak od gatunku, temperatury oraz ilości dostępnego tlenu. Przy silnym niedotlenieniu wyjście na powierzchnię może być korzystne, ale nie każda dżdżownica spotkana po deszczu ucieka przed utonięciem.

Mokra ziemia otwiera dżdżownicom drogę

Inna hipoteza wiąże pojawienie się dżdżownic po deszczu z przemieszczaniem się. Na suchym powietrzu szybko tracą wodę, a wyschnięcie skóry utrudnia im prawidłowe oddychanie. Dlatego słoneczny i suchy dzień nie sprzyja wędrówkom po powierzchni. Po deszczu warunki są znacznie lepsze - gleba i roślinność pozostają mokre, a wilgotność powietrza wzrasta. Dżdżownice mogą wtedy pokonać większy dystans przy mniejszym ryzyku wysuszenia. Poruszanie się po powierzchni może być również szybsze niż przedzieranie się przez glebę. Deszcz stwarza więc dogodne warunki do zmiany miejsca pobytu.

Dlaczego dżdżownice wychodzą także nocą?

Z tego samego powodu dżdżownice częściej pojawiają się na powierzchni nocą, zwłaszcza gdy podłoże jest wilgotne. Niższa temperatura i brak silnego słońca zmniejszają ryzyko wysuszenia. Niektóre gatunki opuszczają wtedy swoje korytarze w poszukiwaniu pożywienia, a fragmenty martwych roślin wciągają pod ziemię. W ten sposób uczestniczą w rozkładzie materii organicznej i odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu gleby.

Zobacz również

Dżdżownice wykonują pod ziemią ogromną pracę

Choć najłatwiej zauważyć je po ulewnym deszczu, większość życia dżdżownic toczy się pod ziemią. Drążone przez nie korytarze poprawiają strukturę i napowietrzenie gleby, a także ułatwiają przemieszczanie się wody. Dżdżownice rozdrabniają również materię organiczną i mieszają ją z podłożem, uczestnicząc w obiegu składników pokarmowych. W ten sposób pomagają tworzyć warunki sprzyjające rozwojowi roślin. Ich obecność w ogrodzie zwykle nie jest więc powodem do zmartwienia. Wręcz przeciwnie - są ważną częścią glebowego ekosystemu.

Co zrobić z dżdżownicą znalezioną na chodniku?

Najtrudniejszy moment dla dżdżownic przychodzi często dopiero po deszczu, gdy słońce wychodzi, a chodniki i alejki szybko wysychają. Zwierzę pozostające na rozgrzanym betonie może stracić wilgotność, zanim zdoła wrócić do gleby. Jeśli chcemy pomóc, wystarczy ostrożnie przenieść je na wilgotną ziemię, najlepiej w zacienione miejsce. Widok wielu dżdżownic po ulewie nie musi więc oznaczać ucieczki przed zalaniem. Dla części z nich mokra pogoda to po prostu dobra okazja, aby bezpiecznie przemieścić się w nowe miejsce.