czwartek 13 sierpnia 2009 20:17
W czasach kryzysu wyjątkowo modne stało się krytykowanie kapitalizmu i globalnego systemu finansowego. Jako przyczynę zapaści eksperci wskazują niepohamowaną żądzę zysku wielkich banków i bezradność polityków we wprowadzaniu przepisów, które mogłyby ograniczyć pogłębiającą się w ostatnich kilkudziesięciu latach wszechwładność instytucji finansowych.
Mało kto jednak poszukuje przyczyn globalnego kryzysu głębiej. Hans Magnus Enzensberger, słynący z ironii i ciętej krytyki społecznej, proponuje więc inne wytłumaczenie. Jego zdaniem wiara w naukowość ekonomii jest tylko kolejnym sposobem ludzkości realizacji niemożliwego - przewidzenia przyszłości. W drugiej połowie XX wieku szamanów, wróżbiarzy, magików, astrologów i kapłanów, bez których dawniej nie mogło obyć się żadne społeczeństwo, zastąpił rachunek prawdopodobieństwa. Myślenie naukowe miało radykalnie rozprawić się z tym, co dotąd określano mianem przesądów. Nierozsądek miała zastąpić kalkulacja, by wreszcie zbudować racjonalną naukę o tym, w jaki sposób osiągać szczęście. "Odtąd nie miało być już mowy o losie, lecz o jego wychudzonej do kości, bliskiej zaniku postaci - o przypadku" - pisze Enzensberger.
Tekst jest fragmentem najnowszej książki Hansa Mangusa Enzensbergera "Fortuna und Kalkül - Zwei mathematische Belustigungen", wydanej właśnie przez wydawnictwo Suhrkamp. Tytuł, podtytuł oraz śródtytuły pochodzą od redakcji.
Hans Magnus Enzensberger*:
Kryzys ekonomiczny, którego jesteśmy świadkami, jest efektem naiwnej ludzkiej wiary w możliwość przewidzenia przyszłości
Zawsze ta niepewność! Tylko martwi już nie ryzykują. Od zarania pamięci ludzkość wynajdywała sposoby radzenia sobie z pozornie nieprzewidywalnymi, zmiennymi kolejami swojej egzystencji. Bez szamanów, wróżbiarzy, magików, astrologów i kapłanów nie mogło się obyć żadne wczesne społeczeństwo. Wyrocznie, amulety, zaklęcia należały do niezbędnych technik przepowiadania losu zbiorowości i jednostki oraz wpływania nań. Wszystkie te środki cieszą się, jak wiadomo, wielką popularnością nawet jeszcze dziś.
Wszystkim którzy mają wątpliwości czy Autorowi należy się Medal Fieldsa polecam parę książek: Analfabetyzm matematyczny i jego skutki. John Allen Paulos - napisana z humorem pouczająca książeczka Matematyk gra na giełdzie. John Allen Paulos - można polecić humanistom Zawsze masz szansę.... Michael Kaplan, Ellen Kaplan - historia probabilistyki dla laików Przeciw bogom. Niezwykłe dzieje ryzyka. Peter L. Bernstein - historia probabilistyki Metodologia nauk. Adam Grobler - dlaczego "naukowe" podejście do rzeczywistości uznajemy za słuszne i skuteczne Pi razy drzwi. John D. Barrow - fascynująco napisana historia matematyki